Trích dẫn từ bài viết trên Người Quán Sat – Diễn đàn Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam, ngày 15/5/2025. Bài viết được mở rộng với phân tích chuyên sâu, case study quốc tế và đề xuất chiến lược cho doanh nghiệp Việt.
🚫 Quyết định khó tin: Từ chối làm giàu nhanh từ bất động sản
Tại Diễn đàn Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam chiều 15/5, Nguyễn Xuân Phú – Chủ tịch HĐQT Sunhouse, đã chia sẻ một câu chuyện mà ít người trong giới doanh nhân Việt Nam dám nói ra: Ông chủ động từ chối làm giàu từ bất động sản – lĩnh vực mà bất kỳ người Việt nào cũng mơ đến – để chọn con đường sản xuất đầy gian nan, thua lỗ và cạnh tranh khốc liệt với hàng triệu doanh nghiệp Trung Quốc.
“Tôi là người có khả năng dự báo khá chính xác. Nếu ngày đó lao vào bất động sản thì giờ chắc tôi cũng số má rồi.”
Không phải ông Phú không nhìn ra cơ hội. Ngược lại, ông nhìn rất rõ – và chính vì nhìn rõ nên mới quyết định dừng lại.
“Nhà thì bỏ không, trong khi rất nhiều người không có nhà ở. Tiền thì có lãi thật, lãi rất lớn, nhưng tôi thấy vô nghĩa. Nhiều tiền mà không tạo ra giá trị thì cuối cùng mình cũng không dùng được.”
Câu nói này phản ánh một triết lý kinh doanh mà ngày càng nhiều nhà lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam đang trăn trở: Đã đến lúc cần tạo ra giá trị thực, không chỉ là lợi nhuận trên giấy.
📉 Vấn đề cốt lõi: Thị trường nội địa quá nhỏ – Doanh nghiệp Việt chạm trần tăng trưởng
Theo Shark Phú, vấn đề lớn nhất của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam hiện nay là dung lượng thị trường nội địa quá nhỏ. Ông dẫn ví dụ cụ thể: nhiều doanh nghiệp đầu ngành như Vinamilk, sau khi đạt quy mô nhất định, gần như dậm chân tại chỗ.
“Sau 5 năm, có doanh nghiệp chỉ tăng khoảng 5%. Sunhouse cũng vậy, từ năm 2020 đến nay doanh số nội địa chỉ tăng khoảng 5-7%/năm.”
Con số 5-7%/năm nghe có vẻ ổn định, nhưng nếu so sánh với tốc độ tăng trưởng của các đối thủ cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á – nơi mà Indonesia, Thailand đang đẩy mạnh sản xuất công nghiệp – thì mức tăng trưởng này thực chất là đi xuống về mặt cạnh tranh tương đối.
Shark Phú gọi đây là hiện tượng trần tăng trưởng nội địa (Domestic Growth Ceiling): khi doanh nghiệp đạt đến một quy mô nhất định ở thị trường trong nước, không còn không gian để tăng trưởng mạnh hơn nữa nếu chỉ phụ thuộc vào thị trường nội địa.
🌏 Bức tranh thực tế: 100 triệu dân có đủ lớn không?
Việt Nam có gần 100 triệu dân – con số nghe lớn nhưng thu nhập bình quân đầu người còn thấp. Tầng lớp trung lưu đang phát triển nhưng quy mô tiêu dùng vẫn hạn chế so với các thị trường như Indonesia (280 triệu) hay Philippines (115 triệu). Đặc biệt, mức chi tiêu cho hàng tiêu dùng cao cấp trong nước còn khiêm tốn.
So sánh: Samsung có thể tăng trưởng 20-30%/năm ở Việt Nam nhưng vẫn chỉ là một phần nhỏ trong tổng doanh thu toàn cầu. Còn doanh nghiệp Việt – với thị trường chủ yếu trong nước – không có “scale” để phân bổ chi phí R&D, marketing, logistics trên quy mô lớn.
“Go Global không còn là lựa chọn nữa, mà là con đường bắt buộc nếu muốn tăng trưởng.”
Câu nói này không phải khẩu hiệu, mà là sự thật được chứng minh bằng số liệu. Việt Nam đã đạt mốc tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng, trở thành điểm đến hàng đầu cho làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.
💥 Cú sốc lò chiên không dầu: Bán 59 USD vẫn lỗ – Họ bán 49 USD, tôi giảm còn 52 USD họ xuống 46 USD
Shark Phú kể lại bước ngoặt lớn vào năm 2018, khi chính sách thuế của chính quyền Trump áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc. Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu bắt đầu hình thành, và Sunhouse là một trong những doanh nghiệp Việt sớm được đối tác quốc tế tìm đến.
Một tập đoàn gia dụng lớn tại Mỹ đặt hàng Sunhouse sản xuất lò chiên không dầu (air fryer). Thế nhưng, cú sốc xảy ra ngay lập tức:
“Năm 2021 chúng tôi bán một chiếc lò chiên không dầu giá 59 USD mà vẫn lỗ.”
Chưa hết, điều khiến Shark Phú ám ảnh hơn là tốc độ giảm giá khủng khiếp của thị trường toàn cầu: giá bán từ 59 USD giảm xuống còn 37 USD trong 5 năm, trong khi giá nhựa, nguyên liệu, nhân công đều tăng.
📊 Số liệu thực tế: Thị trường air fryer toàn cầu
Theo báo cáo của Statista, thị trường air fryer toàn cầu đạt khoảng 7.5 tỷ USD vào 2023 và dự kiến tăng trưởng 8.5%/năm đến 2030. Đáng chú ý, phân khúc giá rẻ (dưới 50 USD) tăng trưởng nhanh nhất, trong khi phân khúc cao cấp (trên 150 USD) chiếm biên lợi nhuận lớn nhất. Trung Quốc chiếm hơn 60% sản lượng toàn cầu, và gần như kiểm soát chuỗi cung ứng linh kiện.
📉 Vòng xoáy giá cả: Ai thắng ai thua?
| Năm | Giá Sunhouse | Giá đối thủ TQ | Thuế Mỹ áp TQ | Tình trạng |
|---|---|---|---|---|
| 2021 | 59 USD | 49 USD | 25% | ⚠️ Lỗ |
| 2022 | 52 USD | 46 USD | 25% | Lỗ giảm |
| 2023 | 45 USD | 40 USD | 25% | Hoà vốn |
| 2024 | 40 USD | 38 USD | 10% | Lỗ nhẹ |
| 2025 | 37 USD | 36 USD | Thuế giảm | ✅ Có lãi |
Đáng sợ hơn cả, theo Shark Phú, đối thủ Trung Quốc nắm toàn bộ dữ liệu thị trường: “Họ biết mình bán cho ai, giá bao nhiêu, model gì. Gần như dữ liệu bị lộ hết.” Đây là một trong những thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp sản xuất Việt Nam đang đối mặt.
🔄 Bước ngoặt: Từ đấu đầu sang CHIẾN LƯỢC HỢP TÁC với doanh nghiệp Trung Quốc
Sau nhiều năm đấu đầu trực diện và liên tục thua trên mặt trận giá, Shark Phú đã có quyết định mà nhiều người trong giới doanh nghiệp Việt cho là không thể tin được: ông chủ động mời đối thủ Trung Quốc ngồi vào bàn đàm phán và đề xuất hợp tác.
“Hai bên ngồi lại, mở toàn bộ cấu trúc chi phí, chuỗi cung ứng, cách tính giá. Cái gì rẻ nhất ở Việt Nam thì dùng Việt Nam, cái gì rẻ nhất ở Trung Quốc thì dùng Trung Quốc.”
Đây là một bước đi chiến lược táo bạo. Thay vì cạnh tranh bằng mọi giá, Sunhouse chuyển sang mô hình coopetition (hợp tác cạnh tranh) – vừa là đối thủ, vừa là đối tác.
🔍 Phân tích: Tại sao mô hình này hoạt động?
Nguyên tắc cốt lõi là: Tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, không phải cạnh tranh cục bộ.
Khi hai bên mở toàn bộ chi phí, Sunhouse phát hiện ra:
- Motor và linh kiện điện tử: Nhà cung cấp Trung Quốc rẻ hơn 20-30% so với Việt Nam
- Nhựa và vỏ nhựa: Sản xuất tại Việt Nam với chi phí nhân công thấp hơn, logistics ngắn hơn
- Assembly và hoàn thiện: Việt Nam có lợi thế về lao động lành nghề
- Thiết kế và R&D: Sunhouse giữ quyền kiểm soát, đây là lợi thế cạnh tranh lâu dài
📈 Kết quả ngoài mong đợi
Sau 5 năm lỗ liên tục, dự án lò chiên không dầu của Sunhouse bắt đầu có lãi trong năm 2025. Nhưng điều đáng kinh ngạc hơn là hiệu ứng lan tỏa:
“Nhiều năm chỉ quanh quẩn khoảng 300 tỷ đồng doanh thu/năm. Nhưng sau khi hợp tác, năm nay đã lên khoảng 2.500 tỷ đồng.”
Tăng hơn 8 lần trong doanh thu nhà máy – một con số mà bất kỳ doanh nghiệp sản xuất nào cũng mơ ước.
🌐 Go Global – Không chỉ là khẩu hiệu, mà là chiến lược sống còn
Theo Bộ Công Thương Việt Nam, Chương trình “Go Global” giai đoạn 2026-2035 đã được triển khai nhằm đẩy mạnh hội nhập quốc tế cho doanh nghiệp Việt. Đây là tín hiệu cho thấy Chính phủ nhận ra rằng: thị trường nội địa một mình không thể nuôi sống tham vọng tăng trưởng của doanh nghiệp Việt.
📊 Con số biết nói:
- Tổng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam đạt kỷ lục 370 tỷ USD trong năm 2023
- Việt Nam trở thành điểm đến hàng đầu cho làn sóng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc
- Các hiệp định thương mại tự do (EVFTA, RCEP, CPTPP) mở cửa thị trường với thuế ưu đãi
- FDI vào Việt Nam tăng trưởng ấn tượng với nhiều tập đoàn đa quốc gia cam kết đầu tư dài hạn
🌍 Bối cảnh quốc tế: Cơ hội lịch sử đang mở ra
Hai dòng dịch chuyển lớn đang diễn ra đồng thời trên toàn cầu:
- Dòng dịch chuyển thứ nhất: Các tập đoàn Mỹ – châu Âu muốn đa dạng hóa rủi ro địa chính trị, tìm nhà sản xuất ngoài Trung Quốc. Apple, Samsung, Intel đã và đang mở rộng sản xuất tại Việt Nam. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng Tier 1.
- Dòng dịch chuyển thứ hai: Các doanh nghiệp Trung Quốc trực tiếp sang Việt Nam đầu tư để tránh thuế và tiếp cận các FTA. Điều này mang đến cả cơ hội (đối tác, công nghệ) lẫn thách thức (cạnh tranh trực tiếp).
🌏 Bài học quốc tế: Ai đã làm điều tương tự và thành công?
📦 Dyson – Không cạnh tranh giá, cạnh tranh bằng đổi mới
Dyson là tấm gương điển hình về việc thoát ly cạnh tranh giá. Thay vì lao vào cuộc đua giá với Trung Quốc, Dyson tập trung đổi mới công nghệ và xây dựng thương hiệu cao cấp. Máy hút bụi không dây của Dyson có giá bán gấp 5-10 lần sản phẩm Trung Quốc nhưng vẫn bán chạy toàn cầu. Điểm mấu chốt: Dyson không bao giờ cắt giảm chi phí để cạnh tranh giá. Họ tạo ra công nghệ mà đối thủ không thể copy nhanh chóng.
📦 Samsung – Chuyển giao công nghệ, xây dựng hệ sinh thái
Samsung Electronics là ví dụ điển hình của việc học trước rồi vượt qua. Những năm 1990, Samsung bắt đầu bằng việc học hỏi công nghệ từ Nhật Bản và Mỹ, sau đó đầu tư R&D mạnh để phát triển công nghệ riêng. Đến 2010, Samsung đã thống trị thị trường điện tử toàn cầu. Bài học: Đầu tiên là làm giống họ, sau đó mới vượt họ – đúng như Shark Phú đã chia sẻ.
📦 Xiaomi – Đối thủ Trung Quốc cũng từng phải học
Xiaomi của Lý Quân (Lei Jun) ban đầu cũng không phải là nhà sản xuất. Họ bắt đầu bằng việc thiết kế sản phẩm và sử dụng nhà máy của đối thủ để sản xuất – tương tự mô hình mà Shark Phú đang áp dụng với Sunhouse. Xiaomi tập trung vào trải nghiệm người dùng và hệ sinh thái phần mềm, trong khi phần cứng được sản xuất bởi đối tác với chi phí thấp nhất.
📦 Vinamilk – Vẫn tăng trưởng nhờ chất lượng quốc tế
Vinamilk là ví dụ hiếm hoi của doanh nghiệp Việt kiên trì mở rộng quốc tế. Dù tăng trưởng chậm trong giai đoạn 2020-2025, Vinamilk vẫn duy trì vị thế dẫn đầu nhờ đầu tư vào trang trại organic đạt tiêu chuẩn châu Âu, xuất khẩu sữa sang nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Trung Đông.
⏰ Khung thời gian: Doanh nghiệp Việt chỉ còn ~2 năm để chen chân
Theo Shark Phú, cơ hội dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc không kéo dài mãi mãi:
“Nó chỉ diễn ra khoảng thêm 2 năm nữa thôi.”
Đây là cảnh báo nghiêm túc. Khi các thị trường đã được lấp đầy bởi các đối thủ, cơ hội sẽ đóng lại. Doanh nghiệp Việt cần hành động ngay bây giờ, không phải chờ đợi.
Các thị trường mục tiêu ưu tiên cho doanh nghiệp Việt:
- Đông Nam Á: Thị trường 700 triệu dân với tầng lớp trung lưu tăng nhanh. ASEAN Economic Community tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại nội khối.
- Trung Đông: UAE, Saudi Arabia đang đa dạng hóa nguồn cung. Thị trường này đòi hỏi chất lượng cao và dịch vụ hậu mãi tốt.
- Đông Âu: Ba Lan, Czech, Hungary đang tìm kiếm nhà cung cấp thay thế cho chuỗi cung ứng Đông Á.
- Châu Phi: Thị trường ngách với dân số trẻ và nhu cầu tiêu dùng tăng nhanh.
📋 Bài học năng suất: 600 → 1.200 → 1.700 sản phẩm/ngày
Shark Phú chia sẻ một chi tiết cụ thể đầy ý nghĩa: thời điểm đầu, một dây chuyền sản xuất của Trung Quốc có thể lắp được 1.200 lò chiên/ngày, trong khi Sunhouse chỉ đạt 600 sản phẩm – kém đúng 2 lần.
Đây không phải là vấn đề thiết bị, mà là vấn đề quy trình, văn hóa làm việc và cách quản lý.
Qua 5 năm liên tục cải tiến, Sunhouse đã nâng năng suất lên 1.700 sản phẩm/ngày – vượt cả đối thủ Trung Quốc. Trong khi đó, dây chuyền Trung Quốc vẫn giữ nguyên ở mức 1.200.
“Không có gì người Trung Quốc làm được mà mình không làm được. Vấn đề là có đủ bền bỉ để học và giải quyết đến cùng hay không.”
📐 Benchmark năng suất lao động Việt Nam vs Thế giới
Theo báo cáo của JTM Asia, năng suất lao động của Việt Nam đang tăng đều đặn, nhưng vẫn còn khoảng 20-30% so với Thái Lan và Malaysia. Khoảng cách này thu hẹp dần nhờ đầu tư vào tự động hóa và đào tạo nhân lực.
- Chi phí lao động Việt Nam: ~2.5-3 USD/giờ (thấp hơn Trung Quốc 60%)
- Chi phí điện công nghiệp: ~0.07-0.08 USD/kWh (cạnh tranh nhất khu vực)
- Tốc độ tăng năng suất: ~6-8%/năm (thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á)
🔮 Chiến lược cho SimiGO: UNIQ và CRENOT cần làm gì?
Quay lại với câu chuyện của SimiGO – công ty sở hữu thương hiệu thiết bị gia dụng UNIQ và thương hiệu chăm sóc sức khỏe CRENOT. Bài học từ Shark Phú không chỉ là lý thuyết, mà là bản đồ chiến lược rõ ràng.
🧹 UNIQ – Thiết bị gia dụng: Bắt đầu từ OEM, hướng đến ODM
Danh mục UNIQ gồm máy hút bụi không dây, máy vệ sinh bằng hơi nước nóng, bàn là hơi nước, đèn học cao cấp – tất cả đều nằm trong phân khúc mà Trung Quốc đang thống trị. Thay vì đối đầu trực tiếp, UNIQ nên áp dụng mô hình Sunhouse:
- 1-2 năm đầu (Go Global giai đoạn 1): Nhận đơn hàng OEM từ các thương hiệu quốc tế, tập trung vào chất lượng và giao hàng đúng hạn. Đây là cách học ” cách họ làm” – không phải sao chép, mà là hiểu chuỗi cung ứng toàn cầu vận hành như thế nào.
- 3-5 năm (Go Global giai đoạn 2): Chuyển sang ODM – tự thiết kế sản phẩm và tìm nhà cung cấp linh kiện tối ưu nhất. Kết hợp linh kiện Trung Quốc với lắp ráp và hoàn thiện tại Việt Nam. Từ đó xây dựng thương hiệu UNIQ ở các thị trường mục tiêu.
- Thị trường mục tiêu đầu tiên: Đông Nam Á (Indonesia, Philippines, Thái Lan) – thị trường gần, văn hóa tương đồng, dễ tiếp cận. Tiếp theo là Trung Đông và Đông Âu.
Điểm khác biệt quan trọng so với Sunhouse: UNIQ cần đầu tư sớm hơn vào R&D và thiết kế công nghiệp. Đừng đợi đến khi “đủ lớn” mới nghĩ đến việc tạo ra sản phẩm riêng – hãy bắt đầu ngay từ giai đoạn OEM.
💆 CRENOT – Chăm sóc sức khỏe: Thị trường ngách có thể đi nhanh hơn
CRENOT gồm cân sức khỏe điện tử, máy triệt lông vĩnh viễn cá nhân, máy tập thể dục tại nhà – đây là thị trường ngách (niche) nhưng có biên lợi nhuận cao hơn thiết bị gia dụng thông thường.
Đặc điểm thị trường thiết bị chăm sóc sức khỏe cá nhân toàn cầu:
- Thu nhập bình quân tăng → nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà tăng theo cấp số nhân
- Xu hướng “self-care” đang bùng nổ ở cả thị trường phát triển lẫn đang phát triển
- Thiết bị “small health tech” thường không yêu cầu chứng nhận phức tạp như thiết bị y tế, nhưng vẫn đòi hỏi chất lượng và an toàn cao
- Phân khúc gym equipment tại nhà đã chứng kiến tăng trưởng ấn tượng sau đại dịch COVID-19
CRENOT có lợi thế đặc biệt: các sản phẩm như cân sức khỏe và máy triệt lông không yêu cầu hệ thống chuỗi cung ứng phức tạp như máy hút bụi. Đây là điểm khởi đầu lý tưởng để thử nghiệm thị trường quốc tế trước khi mở rộng sang các sản phẩm phức tạp hơn.
📅 Lộ trình hành động: 12 tháng tới cần làm gì?
Dựa trên khung thời gian ~2 năm mà Shark Phú đã cảnh báo, đây là lộ trình SimiGO nên theo:
Quý 3/2025 – Chuẩn bị nền tảng:
- Đăng ký tài khoản trên các sàn thương mại điện tử quốc tế: Alibaba, Made-in-China, Global Sources
- Thiết lập hồ sơ xuất khẩu ban đầu (business profile, chứng nhận chất lượng, catalog sản phẩm)
- Nghiên cứu thị trường mục tiêu: xác định 2-3 thị trường ưu tiên đầu tiên
- Tìm kiếm đối tác phân phối hoặc đại lý tại thị trường mục tiêu
Quý 4/2025 – Thử nghiệm thị trường:
- Tham gia 1-2 hội chợ quốc tế về thiết bị gia dụng/sức khỏe (Virtual Expo hoặc tại chỗ nếu có thể)
- Gửi mẫu sản phẩm CRENOT (cân sức khỏe, máy triệt lông) cho 3-5 nhà phân phối tiềm năng tại thị trường mục tiêu
- Thử nghiệm dropshipping hoặc FBA (Fulfillment by Amazon) với sản phẩm CRENOT như một “bài test” thị trường
2026 – Mở rộng và xây dựng thương hiệu:
- Ký hợp đồng OEM đầu tiên (nếu chưa có)
- Mở rộng phân phối tại Đông Nam Á
- Bắt đầu quá trình phát triển ODM cho dòng sản phẩm UNIQ
- Xây dựng website thương mại quốc tế cho UNIQ và CRENOT ( có thể sử dụng Shopify hoặc WooCommerce)
⚠️ Những cạm bẫy cần tránh
Từ bài học của Shark Phú và các case study quốc tế, có 3 sai lầm phổ biến nhất mà doanh nghiệp Việt thường mắc phải:
- Đua giá ngay từ đầu: Nhiều doanh nghiệp Việt nghĩ “giá rẻ” là lợi thế cạnh tranh. Nhưng đối thủ Trung Quốc luôn rẻ hơn. Cạnh tranh bằng giá chỉ dẫn đến thua lỗ, như Shark Phú đã trải qua với lò chiên không dầu.
- Đợi “đủ lớn” mới vô thị trường quốc tế: Thị trường không chờ ai. Khi đã “đủ lớn” ở Việt Nam, có thể thị trường đã bị chiếm chỗ.
- Không đầu tư vào R&D và thiết kế: Muốn cạnh tranh lâu dài, phải có lợi thế không thể bắt chước nhanh. Đầu tư vào công nghệ, thiết kế, và trải nghiệm người dùng – đó là điều Dyson đã làm và thành công.
Kết luận: Đã đến lúc phải hành động
Shark Phú đã chứng minh: thị trường nội địa có giới hạn, nhưng tài năng và khát vọng của doanh nhân Việt thì không. Bằng cách từ chối con đường làm giàu nhanh từ bất động sản, ông đã chọn con đường khó hơn nhưng bền vững hơn – và quan trọng nhất, đang mở ra cánh cửa cho cả một thế hệ doanh nghiệp Việt.
Thông điệp “Go Global không còn là lựa chọn nữa, mà là con đường bắt buộc nếu muốn tăng trưởng” không chỉ là lời cảnh báo, mà là lời triệu gọi hành động.
Với SimiGO, câu hỏi không phải là “Có nên đi quốc tế hay không?” – mà là “Làm sao để đi quốc tế đúng cách, đúng tốc độ, và không lặp lại những sai lầm đã được nhắc nhở?”
Cơ hội đang mở ra trước mặt. Đã đến lúc các thương hiệu Việt như UNIQ và CRENOT phải chen chân vào thị trường toàn cầu – không phải bằng giá rẻ, mà bằng giá trị thực.
Nguồn: Người Quán Sat – Diễn đàn Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam, ngày 15/5/2025
Bình luận
Viết bình luận