Howard Schultz Business Leadership #3: Luôn Tò Mò – Be Curious

Điều vô cùng quan trọng là bạn phải luôn tò mò về mặt trí tuệ. Ý tôi là bạn phải liên tục suy nghĩ về việc nhìn qua những góc khuất — nhìn thấy những điều mà người khác chưa nhìn thấy. Bạn cần có sự tò mò và lòng can đảm để đôi khi đặt mình vào những hoàn cảnh không thoải mái:

• Gặp gỡ những người mới;
• Lắng nghe những người mới;
• Trải nghiệm những điều không nằm trong cuộc sống thường ngày của bạn;
• Đặt mình vào vị trí buộc phải học hỏi.

Tôi nghĩ với bất kỳ doanh nhân nào, việc đầu tiên làm việc trong một công ty — dù lớn hay nhỏ — đều mang lại nhiều lợi ích. Môi trường đó giúp bạn hiểu:

• Cách xây dựng một tổ chức;
• Cách làm việc bên trong một tổ chức;
• Ý nghĩa của việc trở thành một thành viên trong một tổ chức.

Bạn sẽ học được những điều tốt, điều chưa tốt hoặc những điều khác biệt so với cách bạn muốn làm sau này. Nếu không có trải nghiệm đó, rất khó để học mọi thứ chỉ từ sách giáo khoa hay lớp học. Vì vậy, dành hai hoặc ba năm làm việc trong một tổ chức như vậy, quan sát, học hỏi và rèn luyện chuyên môn là điều rất có ích.

Mắc một sai lầm trong sự nghiệp không phải là điều tồi tệ nhất. Dành hai hoặc ba năm làm việc trong một công ty để học hỏi cũng không phải là điều tồi tệ. Trong nhiều năm, Starbucks đã đạt được rất nhiều thành công. Nhưng tôi là người đầu tiên thừa nhận rằng mình cũng đã mắc không ít sai lầm. Tôi không chỉ học được từ những sai lầm của mình, mà còn học được từ những môi trường mà mình từng làm việc.

Trước Starbucks rất lâu, sau khi tốt nghiệp đại học, tôi làm việc cho Xerox. Vào thời điểm đó, Xerox là một trong những công ty công nghệ danh tiếng nhất nước Mỹ, cùng với IBM. Tôi vẫn nhớ khi tôi nhận được công việc đó, mẹ tôi đã khóc. Đối với bà, đó là một niềm tự hào. Bà có thể nói với bạn bè rằng: “Con trai tôi đang làm việc cho Xerox.”

Xerox cử tôi đến một trung tâm đào tạo ở Leesburg, Virginia trong ba tuần. Đó là khóa đào tạo về kỹ năng bán hàng chuyên nghiệp. Đó là một trải nghiệm tuyệt vời. Sau khi trở về, tôi rất hào hứng và phấn khởi. Nhưng tôi được thông báo rằng trong sáu tháng tiếp theo, tôi sẽ làm trợ lý cho một nhân viên kinh doanh phụ trách khu vực Manhattan. Công việc của tôi là mỗi ngày phải trực tiếp đến 50 tòa nhà văn phòng ở Manhattan để tiếp cận khách hàng.

Về cơ bản, điều đó có nghĩa là tôi phải đối mặt với 50 lần bị từ chối mỗi ngày. Nhìn lại trải nghiệm đó, tôi phải thừa nhận rằng việc bước vào từng tòa nhà và cố gắng giới thiệu Xerox không phải là điều dễ chịu nhất. Nếu may mắn có được một khách hàng tiềm năng, tôi cũng không được tự mình theo đuổi cơ hội đó. Tôi phải chuyển nó cho người đang phụ trách khu vực.

Tuy vậy, trải nghiệm bị từ chối đã dạy tôi sự khiêm nhường và khả năng kiên trì. Công việc cũng trở nên khá cạnh tranh vì tôi phải cạnh tranh với những đồng nghiệp đang làm điều tương tự: tìm kiếm khách hàng tiềm năng cho nhân viên kinh doanh. Tôi không muốn làm lại công việc đó một lần nữa, nhưng nó đã dạy tôi rất nhiều điều. Đó là một trải nghiệm khiến tôi trở nên khiêm nhường hơn.

Tôi nghĩ có một sự cân bằng rất mong manh đối với bất kỳ ai đang ở vị trí cấp thấp hoặc mới gia nhập một công ty. Bạn không thể ngay lập tức chen vào mọi cuộc trò chuyện. Bạn cần có mức độ tự nhận thức nhất định về:

• Tình huống hiện tại là gì;
• Văn hóa của công ty như thế nào;
• Khi nào bạn nên lên tiếng;
• Bạn nên đặt câu hỏi hoặc tiếp cận người khác bằng cách nào.

Bạn có thể bắt đầu bằng việc xây dựng các mối quan hệ cá nhân bên trong tổ chức trước khi cố gắng tham gia sâu vào các cuộc thảo luận. Tôi cũng nghĩ rằng trong mỗi tổ chức đều có bộ phận nhân sự, với nhiệm vụ chính là hỗ trợ phát triển nghề nghiệp và tạo ra cơ hội nghề nghiệp.

Vì vậy, hãy chủ động nói với bộ phận nhân sự: “Hiện tại tôi đang ở đâu? Tôi muốn đi đến đâu? Tôi có thể nói chuyện với ai? Ai có thể trở thành người cố vấn cho tôi? Tôi có thể làm thêm điều gì ngoài phạm vi công việc hiện tại?” Bạn nên cho họ thấy mình có khát vọng và tham vọng đóng góp nhiều hơn cho công ty cũng như đạt được thành công.

Sự cân bằng mong manh này có thể được duy trì nếu bạn bảo đảm rằng mọi người hiểu ý định của bạn không chỉ nhằm phục vụ lợi ích cá nhân. Mục đích của bạn là trở nên hiểu biết hơn, thông minh hơn, tò mò hơn, gắn kết hơn và tham gia tích cực hơn để đóng góp tốt hơn cho công ty.

Bạn không thể làm được điều đó nếu không hiểu đầy đủ:

• Chiến lược của công ty;
• Cách công ty đưa ra quyết định;
• Cách tổ chức vận hành.

Nếu bạn thực hiện việc đó một cách tôn trọng và chân thành, tôi khó hình dung có ai lại muốn đẩy bạn ra xa. Nhưng nếu điều đó xảy ra, bạn nên tự hỏi một câu hỏi khác: “Đây có phải là một công ty có văn hóa và giá trị phù hợp với mình hay không?” Đáng lẽ bạn nên đặt câu hỏi đó trước khi gia nhập công ty.

Theo tôi, một trong những câu hỏi quan trọng nhất cần đặt ra khi bạn may mắn trở thành thành viên của một công ty hoặc tổ chức là: “Công ty này, hoặc đội ngũ quản lý này, đưa ra quyết định như thế nào?” Quy trình ra quyết định sẽ dạy bạn rất nhiều điều.

Mỗi công ty và tổ chức đều phải đưa ra những lựa chọn. Nhưng có thể bạn sẽ không được ngồi trong căn phòng nơi những quyết định đó được đưa ra. Vì vậy, hãy tò mò và hỏi người quản lý, đồng nghiệp hoặc một người từng tham gia vào quá trình đó: “Tôi chỉ tò mò thôi. Tôi biết công ty vừa đưa ra một quyết định chiến lược quan trọng. Anh/chị có thể chia sẻ vì sao hoặc bằng cách nào quyết định đó được đưa ra không? Tôi muốn hiểu để học hỏi thêm.”

Hiện nay tại Starbucks có một cậu nhân viên khoảng 25 hoặc 26 tuổi. Cậu ấy khiến tôi chú ý trong một cuộc họp lớn vì đã đặt một câu hỏi. Đó là một câu hỏi đơn giản. Sau cuộc họp, tôi hỏi một người: “Cậu ấy là ai vậy? Hãy kể cho tôi về cậu ấy.” Sau đó, tôi chủ động tìm gặp cậu nhân viên trẻ đó.

Tôi hỏi cậu ấy đã học gì, có kinh nghiệm như thế nào và đang làm công việc gì. Cậu ấy làm trong bộ phận chuỗi cung ứng. Nhưng câu hỏi cậu ấy đặt ra trong cuộc họp lại không liên quan gì đến vấn đề chuỗi cung ứng đang được thảo luận. Đó là một vấn đề hoàn toàn khác.

Tôi bảo đảm rằng những người khác tại Starbucks cũng biết rằng cậu nhân viên này có điều gì đó đặc biệt. Cậu ấy tiến bộ rất nhanh trong công ty không phải chỉ vì tôi chú ý đến cậu ấy, mà bởi vì cậu ấy có sự chủ động cá nhân để làm những điều mà người khác không làm.

Những người khác có thể không làm vì họ không cảm thấy thoải mái, hoặc vì họ thiếu sự tự tin. Bạn phải sẵn sàng cho những khoảnh khắc như vậy và không được sợ thất bại. Bạn chỉ đang đặt một câu hỏi. Bạn chỉ đang đặt mình vào một vị trí để học hỏi.

Trong mọi công ty và mọi tổ chức, nguồn sống của doanh nghiệp là những người trẻ — những người sẽ trở thành các nhà lãnh đạo tương lai. Vì thế, tất cả chúng ta đều đang tìm kiếm những người có thể tạo ra ảnh hưởng, tạo ra sự khác biệt và thật sự xuất hiện khi cần thiết.

Tất cả chúng ta đều cần học hỏi. Tôi đã 65 tuổi, nhưng tôi vẫn cố gắng trở nên tò mò hơn bao giờ hết. Tôi vẫn liên tục tìm kiếm những người có kinh nghiệm và kỹ năng vượt xa những gì tôi có — dù đó là chuyên môn trong một lĩnh vực cụ thể hay một điều gì đó mà tôi cảm thấy mình có thể học được từ họ.

Điều đó không kết thúc khi bạn 20 hay 30 tuổi. Dù bạn là một doanh nhân trẻ hay đã ở tuổi của tôi, việc học hỏi vẫn là một hành trình liên tục trong cuộc đời.

Việc đề nghị ai đó trở thành người cố vấn cho mình không phải là chuyện có thể thực hiện một cách tùy tiện. Bạn cũng không nên xem nhẹ điều đó. Tôi không nghĩ rằng ngay trong tuần đầu tiên, hai tuần đầu tiên hoặc tháng đầu tiên làm việc tại một công ty, bạn đã phải lập tức tìm kiếm một người cố vấn.

Mối quan hệ đó cần được hình thành theo thời gian. Bạn cần tìm một người trong công ty mà bạn tôn trọng, người có kinh nghiệm vượt xa bạn, người mà bạn có thể đồng cảm và người cũng có thể đồng cảm với bạn.

Đó là một cam kết nghiêm túc từ cả hai phía, vì vậy không nên đưa ra lời đề nghị một cách hời hợt. Bạn cần chắc chắn rằng đó là người phù hợp với mình. Bạn cũng cần nói rõ mình đang đề nghị điều gì, vì người kia có thể không hiểu chính xác bạn muốn nói gì khi đề cập đến việc “làm cố vấn”.

Hãy xác định rõ mức độ cam kết. Chẳng hạn, bạn có thể nói: “Anh/chị có thể gặp em mỗi hai tuần một lần, trong khoảng một giờ, được không?” Khi xác định rõ như vậy, người kia sẽ hiểu trách nhiệm mà bạn đang đề nghị và sẽ không cảm thấy bị đặt vào một tình huống mơ hồ.